تبلیغات
خانه های تاریخی دزفول - مطالب ابر خانه های تاریخی دزفول
خانه های تاریخی دزفول
معرفی خانه های تاریخی و ارزشمند دزفول

خانه زرگر یکی از باشکوه ترین خانه های تاریخی دزفول است که در محله مجدیان واقع شده است. این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شماره ۷۹۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. اهمیت ویژه ی خانه ی زرگر به خاطر نمای بیرونی آن است که معماران خوش ذوق دزفول بزرگترین آجرکاری را در نمای ورودی آن ساخته اند. اندازه و طرح ورودی خانه های سنتی دزفول علاوه بر نشان دادن خلاقیت سازنده ی بنا، نشان دهنده ی شخصیت صاحبان خانه ها نیز بوده است و خانه هایی که صاحبان متمول تری داشته اند، ورودی با شکوه تری ساخته اند. پس از آن وارد هشتی می شویم که کف آن با سنگ های طبیعی رودخانه ی دز به خوبی سنگ فرش شده است. بخش ورودی خانه توسط هشتی و راه روی باریکی از حیاط مرکزی آن به خوبی جدا شده و باعث ایجاد محرمیت کامل در ورودی آن شده است.

خانه زرگر دزفول
در وسط خانه باغچه به همراه درخت نخلی قرار دارد. دور تا دور خانه به جز جبهه ی غربی آن با خوون چینی آجرکاری شده است. به علت اینکه همچنان ورثه ی این خانه در آن سکونت دارند در طول زمان جبهه ی غربی دچار تغییراتی شده و نوع سازه ی آن در دوره پهلوی تغییراتی به خود دیده است.
این خانه به صورت حیاط مرکزی بوده و دور تا دور حیاط خانه زرگر اتاق هایی قرار دارد. در بخشی از حیاط نیز به صورت ایوان است که در ایامی که هوا دمای مناسب تری دارد قابل استفاده ی ساکنان بوده است.
قدمت بنای خانه به دوره ی قاجاریه می رسد و وضعیت سازه ای اثرا از نظر سازه ای سالم و بیشتر آسیب های موجود به دلیل تعمیرات بنا با شیوه های نادرست مانند اندود سیمانی پای دیوارها و ایزوگام بام می باشد.
وجود شوادان در خانه های دزفول، در شرایطی که هیچ وسیه ی خنک کننده ای نبود نقش مهمی در پایداری خانه های سنتی دزفول از نظر اقلیمی ایفا می نمود و هم در تابستان و هم در زمستان کاربردهای مختلفی داشت. ورودی شوادان بنا در مرکز حیاط قرار دارد و وسعت آن تا به زیر کوچه مجاور و برخی خانه های اطراف بنا می رسد و از نظر وسعت یکی از بزرگترین شوادان های محله ی را داشته است.
با بررسی شاخصه های مسکن پایدار که از مباحث روز دنیاست، بسیاری از ویژگی های آن را می توان علاوه بر وجود شوادان، در خانه های تاریخی دزفول یافت.
انتقال مفاهیم هویت بخش در خانه ها نسل به نسل و راهکارهایی برای سازگاری با شرایطی محیطی و بهره برداری مناسب از ظرفیت های هر منطقه در کنار خلق زیبایی های بسیار با نقوش آجری و در هم تنیدگی بافت سنتی دزفول، از ویژگیهای حائز اهمیت آن می باشد که در خانه های بافت قابل مشاهده است. در بخشی از خانه همچنان کارگاه طلاکاری سنتی وجود دارد که نام خانوادگی زرگر و بنا از وجود شغل زرگری گرفته شده است.
با توجه به ویژگی های بیان شده خانه تاریخی زرگر می تواند یکی از مقاصد ارزشمند گردشگری استان خوزستان باشد که هر صاحب ذوقی را به وجد آورد.

عکس و متن: محمد آذرکیش



طبقه بندی: خانه زرگر دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خانه زرگر، خانه تاریخی زرگر دزفول، معماری دزفول، بافت تاریخی دزفول، خانه های تاریخی دزفول، استان خوزستان،
ارسال توسط نجمه نوری
دزفول - خانه تاریخی «ضیایی» یکی از بناهای ارزشمند ملی و گنجینه ای از نقوش آجری در بافت تاریخی دزفول است که بر اثر بی توجهی متولیان روبه نابودی است.

خبرگزاری مهر – گروه استان‌ها - رویا رجبی: بافت تاریخی دزفول که تلاقی فرهنگ و تاریخ مردمان این دیار کهن است، شامل ۲۸ محله قدیمی و در هم تنیده است که تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به «شهر آجری» معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد و سایر اماکن تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا ازدوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند.
وجود چنین خانه های تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر و قلمبر۱ و ۲، مستوفی، محسنی، قصاب، معزی، سهرابی، گلچین، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی، سعادت و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد.

بحران بی توجهی به پیشینه تاریخی
کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان و استان به برخی آثار تاریخی و فرهنگی در خطر نابودی در چند سال اخیر و بیان جملات تکراری و دم زدن از نبود اعتبارات برای سبک کردن بار هجمه ها، دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است به گونه ای که بدون اغراق باید گفت این بی توجهی ها به تخریب و آسیب دیدگی آثار و بناهای تاریخی موجود در استان و به ویژه دزفول که نوعی بی توجهی به پیشینه و هویت شهرستان محسوب می شود، مدتهاست که به یک بحران جدی تبدیل شده، بحرانی که گویا بسیار غریب است.

دزفول
اقدامات انگشت شمار برای بهسازی آثار
هر چند در این میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود در بافت تاریخی دزفول شد اما حقیقت این است که عدم مدیریت های درست و بعضا بی ثباتی در مدیریت ها موجب شده تا میراث فرهنگی شهرستان دزفول در سال های اخیر همواره با انتقادهای صاحبان نظر در این عرصه مواجه شود، موضوعی که شاید بتواند عزم این متولیان را برای رفع نواقص و کاستی ها جزم کند.

خانه تاریخی «ضیایی»  نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که با توجه به وضعیت به شدت نامناسب آن از نظر فیزیکی نیازمند احیا و توجه از سوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای زیادی در حوزه میراث فرهنگی شهرستان را پر کرد.

خانه ای که این روزها با یک ویرانه تفاوت چندانی ندارد هرچند سایر خانه های تاریخی بافت کهن دزفول نیز همانند این بنا در وضعیت مطلوبی قرار ندارند که خبرگزاری مهر از
 چند وقت گذشته تاکنون در گزارش های متعددی به بیان وضعیت برخی از این خانه های تاریخی شهر آجری دزفول پرداخته است.
ارزشمندترین بافت تاریخی کشور

درهمین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفت و گو با خبرنگار مهر، اظهار می کند: بافت تاریخی شهر دزفول با مساحتی در حدود ۲۴۰ هکتار در حاشیه رود دز را می توان یکی از گسترده ترین و اصولی ترین بافت های تاریخی ایران دانست.
نجمه مورث نوری می افزاید: بافت دزفول یکی از قدیمی ترین و ارزشمندترین بافت های تاریخی کشور است که به دلیل استفاده آجر(خوون چینی) توسط معماران هنرمند این دیار لقب شهر آجری ایران را از آنخود کرده است.
وی ادامه می دهد: پیشینه تاریخی و اصیل دزفول کافی است تا ایرانیان بدانند کشوری به وسعت تاریخ دارند و شهری آجری که خشت به خشت، ریگ به ریگ و لحظه به لحظه آن را به رخ جهانیان می کشند
جاذبه های فراوان در بافت دزفول

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول بیان می کند: بافت قدیمی و ارزشمند دزفول جاذبه های گردشگری و تاریخی زیادی دارد که هر کدام از آنها می تواند به تنهایی جاذبه ای دیدنی برای بازدید گردشگران و دوستداران میراث فرهنگی و تاریخ ایران و جهان باشد.

مورث نوری عنوان می کند: در این بافت زیبا محله مسجد قراردارد که یکی از محله های تاریخی شهردزفول است.

خانه ای تاریخی از زمان قاجار
وی توضیح می دهد: در کوچه های اطراف مسجد جامع دزفول درمقابل عباسیه، خانه تاریخی ضیایی مشاهده می شود که قدمت آن به عهد قاجاریه و بیش از یک صد سال می رسد.
مورث نوری تاکید می کند: علاوه بر اهمیت خانه ضیایی به عنوان یک بنای آجری و باقدمت این بنا در واقع منزل مرحوم ضیایی شاعر و عارف شهر دزفول و در برهه ای از تاریخ نیز منزل یکی از صنعتگران به نام شهر بوده است.

این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول همچنین می افزاید: خانه ضیایی به دلیل ارزش های  ویژه تاریخی و معماری خود در اسفند سال ۱۳۸۱ به شماره ۷۸۸۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مورث نوری درخصوص ویژگی های این خانه تاریخی نیز می گوید:از جمله ویژگی های خاص خانه ضیایی ساخت آن در دو طبقه است که تاریخ ۱۳۳۸ هجری قمری روی یکی از نماها با آجر نقش بسته است. پلان بنا در حیاط به صورت چهار ضلعی است و با آجرهای فیلپوش در گوشه ها به پلانی هشت ضلعی در طبقه اول می رسیم
وی تصریح می کند: علاوه بر آن سردر ورودی زیبا، هشتی با معماری بی نظیرو تزئینات زیبای آجری در سقف آن حکایت شکوه و ارزش های این بنا  را روایت می کند.

این فعال میراث فرهنگی هشدار می دهد: با تمام این ویژگی ها  اما به دلیل عدم توجه و رسیدگی، امروزه خانه تاریخی ضیایی  تبدیل به یک مخروبه شده است در حالی که با همین وضعیت بحرانی باز هم در گوشه گوشه های آن به زیبایی، اصالت نقوش آجرکاری و کم نظیر معماری شهر آجری دیده میشوند

 متروکه رهاشدن خانه

مورث نوری با بیان اینکه کاربری خانه ضیایی در گذشته به صورت مسکونی بوده است، اظهار می کند: هرچند بنا دارای ارزش خاص معماری است ولی در حال حاضر متروکه رها شده و زندگی در آن جریان ندارد و بعضا به عنوان  انبار مورد استفاده قرار گرفته می شود.
وی می افزاید: بنابراین حفظ و رونق چنین بناهایی می تواند ضمن رونق گردشگری و شکوفایی اقتصادی، زمینه کار آفرینی و رشد فرهنگی جامعه را نیز فراهم کند.

این دوستدار میراث فرهنگی عنوان می کند: با توجه به ویژگی های مذکور و اینکه خانه ضیایی در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد شایسته است که هرچه زودتراین بنا مورد توجه مسئولان متولی به ویژه سازمان میراث فرهنگی استان خوزستان و کشور قرار گیرد و با اختصاص بودجه لازم و یا ایجاد زمینه مساعد برای مشارکت و سرمایه گذاری بخش خصوصی، این خانه تاریخی هر چه زودتر مورد بهسازی و مرمت قرار گیرد.
مورث نوری تاکید می کند: خانه تاریخی ضیایی این قابلیت را دارد که به دلیل موقعیت خاص قرار گیری و نزدیکی آن به مرکز شهر و دسترسی آسان به تاسیسات زیربنایی همچون وسایل حمل و نقل شهری، خطوط تاکسی، اتوبوس و پیشینه فرهنگی و تاریخی، پس از مرمت تبدیل به مهمانسرای سنتی، موزه فرهنگی، رستوران، خانه فرهنگ و سایر کاربری های مرتبط با بناهای تاریخی شود.
ه گزارش مهر، امید است در آینده نزدیک شاهد توجه بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول به ویژه خانه های ثبت ملی و تاریخی بافت کهن دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن به ویژه در بحث سرمایه گذاری و جذب گردشگر و به طبع اجرای پروژه های پرسود و اشتغالز




برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، خانه ضیایی دزفول، خانه های تاریخی دزفول، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
دزفول ـ خانه تاریخی قلمبر ۲ یکی از بناهای ارزشمند ملی و گنجینه ای از نقوش آجری در بافت تاریخی دزفول است که بر اثر بی توجهی متولیان در شرایط نامطلوبی قرار دارد.

خبرگزاری مهر، گروه استان ها - رویا رجبی: بافت تاریخی دزفول که تلاقی فرهنگ و تاریخ مردمان این دیار کهن است، شامل ۲۸ محله قدیمی و در هم تنیده است که تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به «شهر آجری» معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا از دوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند.

وجود چنین خانه های تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر و قلمبر یک، مستوفی، محسنی، قصاب، معزی، سهرابی، گلچین، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد
بحران بی توجهی به پیشینه تاریخی

کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان و استان به برخی آثار تاریخی و فرهنگی و بیان جملات تکراری و دم زدن از نبود اعتبارات برای سبک کردن بار هجمه ها، دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است، به گونه ای که بدون اغراق باید گفت این بی توجهی ها به تخریب و آسیب دیدگی آثار و بناهای تاریخی موجود در استان و به ویژه دزفول که نوعی بی توجهی به پیشینه و هویت شهرستان محسوب می شود، مدتهاست که به یک بحران جدی تبدیل شده، بحرانی که گویا بسیار غریب است
اقدامات لاک پشتی مسئولان متولی

دزفول

هر چند در این میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود در بافت تاریخی دزفول شد اما حقیقت این است که عدم مدیریت درست و بعضا بی ثباتی در مدیریت ها موجب شده تا میراث فرهنگی شهرستان دزفول در سال های اخیر همواره با انتقادهایی در این عرصه مواجه شود، موضوعی که شاید از یک سو بتواند عزم این متولیان را برای رفع نواقص و کاستی ها جزم کند
پویش مردمی حمایت از آثار تاریخی

با وجود تمام این کم مهری ها اما انجمن «دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول» متشکل ازافراد مختلف و با تحصیلات و مشاغل گوناگون که چند سالی است با هدف مشترک، پاسداری از میراث تاریخی و فرهنگی دزفول تشکیل شده در کنار تمامی اقداماتی که از زمان تشکیل خود در راستای تلاش برای بهبود شرایط آثار تاریخی، معرفی این آثار و دیگر ظرفیت های گردشگری دزفول و ارائه راهکارهای عملی برای بهبود مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان با برگزاری جلسات و همایش های متعدد، چند صباحی است که برای نشان دادن اهمیت توجه و صیانت از آثار تاریخی شهرستان از جمله نگهداری و توجه به این آثار، کمپینی را نیز با عنوان «حمایت از حفظ و احیای بناهای تاریخی دزفول» تشکیل داده که عمده ترین تمرکز خود را در این پویش مردمی به معرفی و لزوم توجه به خانه های تاریخی موجود در بافت از طریق رسانه های معتبر  و فضاهای مجازی گذاشته تا شاید در کنار بی مهری هایی که نسبت به این آثار صورت گرفته با انتشار این مطالب و ایجاد حساسیت هایی، موجب بالا رفتن درک مسئولان برای توجه بیشتر به آثار تاریخی و فرهنگی باشند.

خانه تاریخی «قلمبر ۲» نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که به شدت نیازمند احیا و توجه از سوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای حوزه میراث فرهنگی شهرستان را پر کرد.

خانه ای که این روزها با یک ویرانه تفاوت چندانی ندارد، هر چند سایر خانه های تاریخی بافت کهن دزفول نیز همانند این بنا در وضعیت مطلوبی قرار ندارند که خبرگزاری مهر از چند وقت گذشته تا کنون در گزارش های متعددی به بیان وضعیت برخی از این خانه های تاریخی شهر آجری دزفول پرداخته است
بافت تاریخی؛ گنجینه ای ناشناخته

در همین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفت وگو با خبرنگار مهر، اظهار می کند: بافت تاریخی دزفول گنجینه‌ای ناشناخته از آثار و ارزش‌های ملی تاریخی است.

«نجمه مورث نوری» می افزاید: یکی از بناهای باشکوه واقع در بافت تاریخی دزفول خانه قدیمی قلمبر ۲ است که این بنا در یکی از محلات تاریخی این شهر به نام «میان دره» قرار گرفته است.

وی تصریح می کند: علت نام‌گذاری این محله به میاندره، قرارگیری در عمق دره‌ای در مجاورت آن است و با توجه به توپوگرافی دره‌ای که در این محله بوده به این نام شهرت یافته است.

مورث نوری عنوان می کند: بناهایی همچون حمام میاندره، خانه قلمبر یک، مسجد تاریخی علی ابن ابی طالب(میان دره)، خانه تاریخی سوزنگر، نخل کلبی خانی، خانه های ارزشمند مردسلطانی، طهرانی و... از جمله آثار موجود در اطراف خانه قلمبر ۲ هستند که بر اهمیت توجه به این بنای ارزشمند تاریخی می افزایند.

ثبت به عنوان اثری ملی

وی، قدمت بنای قلمبر ۲ را مربوط  به دوره قاجاریه بر می شمرد و می گوید: این اثر درسال ۱۳۸۱ به شماره ۷۹۲۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مورث نوری با بیان اینکه این بنا در اختیار خاندان قلمبر است، اضافه می کند: نام‌گذاری این خانه بر اساس نام مالک در زمان به ثبت رسیدن انجام شده است.

متروکه رها شدن خانه قلمبر ۲

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول هشدار می دهد: خانه قلمبر ۲، در سال‌های اخیر به دلیل اینکه به صورت متروکه رها شده و برنامه مشخصی برای حفاظت از آن وجود نداشته دچار فرسودگی شدید شده است.

مورث نوری یادآور می شود: خوشبختانه با توجه به موقعیت خاص قرارگیری آن در بین زنجیره ای از بناهای مهم  و ارزشمند  فصل اول مرمت بنا در سال جاری و با تامین اعتبار از سوی سازمان میراث فرهنگی گردشگری خوزستان انجام شده ولی هنوز این خانه دارای مشکلات سازه ای زیاد است و سقف بسیاری از اتاق ها ریزش کرده است.

افزایش آسیب پذیری خانه تاریخی

وی مجددا هشدار می دهد: با توجه به فرارسیدن فصل سرما و ریزش نزولات جوی، آسیب پذیری این خانه تاریخی بیشتر شده و نیازمند توجه و رسیدگی فوری است تا مبادا به دلیل استحکام کمی که دارد به ورطه نابودی و ویرانی برسد
ویژگی های معماری خانه قلمبر ۲

این عضو انجمن دز پارس در خصوص ویژگی های شاخص معماری خانه قلمبر ۲ ادامه می دهد: این بنا در یک طبقه و به صورت حیات مرکزی است و فضاهای مسکونی و خدماتی پیرامون حیاط قرار گرفته اند.

این بنای یک طبقه ای بر روی شبستان های متعدد و زیبایی ساخته شده و تمامی نماهای داخلی آن با نقوش زیبا و بی نظیر آجری تزئین شده است.

مورث نوری، یکی از ویژگی های منحصر به فرد این خانه تاریخی را شوادانی زیبا و نسبتا وسیع عنوان می کند که به صورت دست کند در دل زمین قرار گرفته و به شوادان خانه های اطراف راه دارد.

وی بیان می کند: این خانه باشکوه همچنین دارای یک دالان ورودی از جبهه غربی و یک هشتی زیبا در جبهه جنوب شرقی است.

مورث نوری در ادامه می گوید: محله میاندره با وجود برخورداری از این بنای باشکوه و مجموعه‌های تاریخی که برخی از آن‌ها نظیر مسجد میاندره، خانه سوزنگر و نخل کلبی خان مرمت شده‌اند و با وجود ظرفیت‌هایی که نیازمند توجه و احیا هستند می‌تواند به یک محله نمونه گردشگری در بافت تاریخی شهر دزفول تبدیل شود.

وی تاکید می کند: انجام این مهم قطعا می تواند عامل مهمی در رونق چرخ صنعت گردشگری استان کهن و با تمدن غنی خوزستان شود.

مورث نوری در پایان یادآور می شود: انجمن دز پارس سالهاست از طریق رسانه ها و فضاهای مجازی از جمله خبرگزاری ها، وبلاگ و سایت ها، نرم افزارهای واتس اپ، کانال های تلگرام واینستاگرام اقدامات زیادی از جمله معرفی آثار تاریخی و فرهنگی شهرستان، ارائه پیشنهادات و تشکیل کمپین هایی برای حفظ و نگهداری از آنها انجام می دهد که مورد استقبال جمعیت بسیار زیادی از شهروندان قرار گرفته که در این میان توجه بسیاری نیز به خانه های تاریخی بافت کهن دزفول شده است.

تبدیل خانه قلمبر ۲ به یک اقامتگاه سنتی

به گزارش مهر، با توجه به موقعیت ویژه‌ای که خانه تاریخی قلمبر۲ دارد و مساحت آن که بالغ بر۴۰۰ متر مربع است این بنا، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به اقامتگاهی سنتی در دل بافت تاریخی دارد.

از طرف دیگر نیز، نزدیکی این بنا به خیابان امام خمینی به عنوان یکی از شریان های اصلی شهر و از طرف دیگر قرار گرفتن در دل بافت و دارا بودن مغازه‌های سنتی و هم‌جواری با بناهای ارزشمند تاریخی، این بنا را به یک فرصت سرمایه گذاری گردشگری ـ تاریخی تبدیل کرده است.

متأسفانه وضعیت تأثر برانگیز میراث تاریخی و فرهنگی شهرستان دزفول قطعا نشان دهنده کم مهری های میراث فرهنگی استان به بافت تاریخی دزفول است، در صورتی که اگر هر شهر دیگری همانند دزفول از این همه آثار تاریخی ثبت ملی شده با چنین قدمت و ظرفیت هایی برخوردار بود برای حفاظت از بافت آن یک بودجه اختصاصی در نظر گرفته می شد چرا که بازخورد مثبت رسیدگی به این بناها نه تنها عاید شهر بلکه نصیب تمام استان نیز خواهد شد و تمام استان را به یک الگو و منطقه گردشگر پذیر  تبدیل خواهد کرد که این امر با ورود سرمایه های فراوان در زمینه های مختلف رابطه مستقیمی خواهد داشت اما متاسفانه بافت تاریخی دزفول از چنین شانسی بهره نبرده است.

به هر حال امید است در آینده نزدیک شاهد توجهات بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن به ویژه در بحث سرمایه گذاری و جذب گردشگر و به طبع اجرای پروژه های پرسود و اشتغالزا، نه تنها در دزفول بلکه عاید تمام استان خواهد شد.

    



طبقه بندی: خانه قلمبر2 دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، خانه های تاریخی دزفول، خانه قلمبر، خانه قلمبر دزفول، خانه تاریخی قلمبر دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
دزفول ـ بی توجهی به خانه های تاریخی دزفول همچنان ادامه دارد و دراین بین خانه تاریخی «محسنی» نیز به دلیل بی مهری ها با هجوم آسیب ها و سارقان مواجه شده است.

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- رویا رجبی: بافت تاریخی دزفول که تلاقی فرهنگ و تاریخ مردمان این دیار کهن است، شامل ۲۸ محله قدیمی و در هم تنیده است که تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به «شهر آجری» معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا ازدوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند. وجود چنین خانه های تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر، مستوفی، قصاب، معزی، سهرابی، گلچین، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد.

خانه محسنی دزفول

بی توجهی متولیان میراث فرهنگی
کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان و استان به برخی آثار تاریخی و فرهنگی در خطر نابودی در چند سال اخیر و بیان جملات تکراری و دم زدن از نبود اعتبارات برای سبک کردن بار هجمه ها، دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است.

هر چند در این میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود در بافت تاریخی دزفول شد اما حقیقت این است که عدم مدیریت های درست و بعضا بی ثباتی در مدیریت ها موجب شده تا میراث فرهنگی شهرستان دزفول در سال های اخیر همواره با انتقادهای صاحبان نظر در این عرصه مواجه شود، موضوعی که شاید از یک سو بتواند عزم این متولیان را برای رفع نواقص و کاستی ها جزم کند و ازسویی گاهی با افزایش بی توجهی ها و تداوم رویه های نادرست از جمله تغییرات فراوان و روی کار آمدن مدیران بی تجربه و یا کم تجربه و عدم ورود جدی مسئولان عالی رتبه شهرستان در راستای صیانت از آثار ارزشمند تاریخی دزفول، احساس می شود که انتقادات و هجمه ها آب در هاون کوبیدن است که تاثیری در روند مدیریت های ضعیف میراث فرهنگی شهرستان و بهبود وضعیت مذکور ندارد.

با وجود تمام این بی مهری ها اما انجمن «دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول» متشکل ازافراد مختلف و با تحصیلات و مشاغل گوناگون که چند سالی است با هدف مشترک، پاسداری از میراث تاریخی و فرهنگی دزفول تشکیل شده در کنار تمامی اقداماتی که از زمان تشکیل خود در راستای تلاش برای بهبود شرایط آثار تاریخی، معرفی این آثار و دیگر ظرفیت های گردشگری دزفول و ارائه راهکارهای عملی برای بهبود مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان کرده، چند صباحی است که برای نشان دادن اهمیت توجه و صیانت از آثار تاریخی شهرستان از جمله نگهداری و توجه به این آثار، کمپینی را نیز با عنوان «حمایت از حفظ و احیای بناهای تاریخی دزفول» تشکیل داده که عمده ترین تمرکز خود را در این کمپین به معرفی و لزوم توجه به خانه های تاریخی موجود در بافت از طریق رسانه های معتبر گذاشته تا شاید در کنار بی مهری هایی که نسبت به این آثار صورت گرفته با انتشار این مطالب و ایجاد حساسیت موجب بالا رفتن درک مسئولان برای توجه بیشتر به آثار تاریخی و فرهنگی باشند.

خانه تاریخی «محسنی» نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که به شدت نیازمند احیا و توجه از سوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای زیادی در حوزه میراث فرهنگی شهرستان را پر کرد.

خانه ای تاریخی که بی مهری و بی توجهی به آن به حد خود رسیده بطوریکه در روزهای گذشته شاهد سرقت درب خانه تاریخی و ثبت ملی «محسنی» بوده ایم و  حال این بنای با ارزش بدون درب و پیکر روزگار خود را با ناخوشی می گذارند.
قرار گرفتن در مجموعه ای با ارزش

مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در خصوص خانه تاریخی «محسنی» در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار می کند: این بنا در خیابان طالقانی کوچه شهید دیانتی و در مرکز محله شاه رکن الدین واقع شده است.

محمد آذرکیش می افزاید: با وجود اینکه محله شاه رکن الدین یکی از محلات ویژه شهر دزفول است و وجود آثار ارزشمند، آن را به یکی از محلات نمونه تاریخی از نظر وجود آثار فرهنگی بدل کرده اما یکی از بناهای ثبت ملی آن، این روزها در معرض نابودی کامل قرار دارد.

وی عنوان می کند:  خانه تاریخی «محسنی» که در سال ۱۳۸۸ با شماره ۲۸۲۰۳ در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده چند هفته ای است که درب قدیمی چوبی آن که ارزش تاریخی داشته به سرقت رفته و روند تخریب بنا چنان شدت یافته که مقایسه تصویر چند ماه قبل آن با این روزها حکایت روندی تکان دهنده از وضعیت میراث گران بهایی است که به حال خود رها شده است.
عدم معرفی ظرفیت های تاریخی

مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول ادامه می دهد: خانه های تاریخی دزفول، گونه های منحصر به فردی از معماری اصیل ایرانی را از دوران گذشته به یادگار گذشته اند که به دلیل عدم معرفی صحیح، آنگونه که شایسته است مورد توجه قرار نگرفته اند.

آذرکیش با اشاره مجدد به خانه تاریخی محسنی، می گوید: این بنا بیش از یک قرن در شرایط مختلف دوام آورده اما پس از سرقت درب آن، روند نگران کننده تخریب این بنا چنان شدت یافته که بیم می رود اگر به همین روند ادامه دهد بزودی فقط تلی از خاک از این بنای باارزش باقی بماند.

وی یادآور می شود: این در حالی است که به دلیل موقعیت مناسب مکانی بنا و قرار گرفتن در مجموعه‌ای شامل بقعه، مدرسه، مسجد و حمام شاه رکن الدین و خانه‌های تاریخی چون مهدوی، مجاهد، نفیسی، خانه و ساباط غفاری، گلچین و نیلساز، توجه به این میراث گرانقدر اهمیت بالایی دارد.

خانه ای با کتیبه های آجری

وی با بیان اینکه قدمت خانه محسنی به مجموعه خانه‌های با ارزش دوره قاجار برمی گردد، تصریح می کند: مالکیت بنا خصوصی و در اختیار فردی به نام محسنی بوده و کاربرد آن از گذشته تا به حال به صورت مسکونی است.

مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول از جمله ویژگی های خاص و کم نظیرمعماری خانه محسنی را سر در و هشتی بسیار زیبا، با در چوبی قدیمی آن بر می شمارد و می افزاید: بر روی سر در خانه محسنی، کتیبه‌ای آجری با عبارت «یا علی» مشاهده می‌شود.

آذرکیش اظهار می کند: جداره‌های بیرونی و درونی بنا از تقسیمات و تزئینات زیبایی برخوردار هستندکه این روزها هشتی آن تخریب شده و درب آن به سرقت رفته است.
خانه محسنی

خانه تاریخی محسنی، متروکه و فرسوده

وی همچنین تاکید می کند: با وجود برخورداری از این همه ویژگی، به علت کم توجهی، آسیب‌های زیادی به قسمت های مختلف خانه تاریخی محسنی وارد شده که نیازمند توجه ویژه هستند، ضمن اینکه متروکه بودن بنا سبب شده که این تخریب و فرسودگی روز به روز بیشترشده و به سایر بخش های خانه نیز سرایت کرده است.

تعیین بنا به عنوان مرکز فرهنگی شهر

آذرکیش با اشاره به اینکه خانه محسنی در زمره خانه‌های به ثبت رسیده در کشور محسوب می‌شود، ادامه می دهد: با این وجود خانه تاریخی «محسنی» می‌تواند به عنوان مرکزی فرهنگی رونق بخش شهر دزفول باشد،ولی متاسفانه این روزها به دست فراموشی سپرده شده و حال و روز خوبی ندارد، آیا شایسته است خانه ای با وجود این همه ارزش تاریخی و فرهنگی و معماری خاص به حال خود رها شده و به مخروبه تبدیل شود؟

وی عنوان می کند: با دیدن وضعیت اسفناک این بنای تاریخی این سوال درذهن دلسوزان نقش می بندد که چه کسی وظیفه حمایت و نگهداری از این آثار ارزشمند تاریخی را بر عهده دارد.
انجمن دز پارس وارد عمل می شود

آذرکیش با بیان اینکه انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول نگرانی خود را از روند بی توجهی به بناهای بافت تاریخی دزفول اعلام می کند، ادامه می دهد: در بافتی که حتی آثار ثبت ملی آن در امان نیستند چگونه می توان به حفظ آن امیدوار بود.

وی هشدار می دهد: این روزها خطرات بیشماری خانه محسنی را تهدید می کند خانه ای که به فروپاشی و تخریب کامل نزدیک شده و نفس های پایانی را می کشد.

مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول اظهار می کند: لازم است که سازمان ها و نهادهای مربوطه به ویژه میراث فرهنگی استان خوزستان برای ماندگاری این خانه شکوهمند تاریخی و این بافت ارزشمند با اختصاص بودجه و کمی توجه، روند مرمت این بنا را آغاز کند تا پس از مرمت بنای مذکور بتوان از پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری آن سود برد.

آذرکیش می گوید: حداقل کاری که سازمان ها و ادارات مرتبط می توانند در این راستا انجام دهند دیوارکشی بنا است تا به محض اختصاص بودجه  مناسب در جهت مرمت و بهسازی آن اقدام شود.

میراث فرهنگی خوزستان چاره اندیشی کند

به گزارش مهر، وضعیت تأثر برانگیز میراث تاریخی و فرهنگی شهرستان دزفول قطعا نشان دهنده کم مهری های میراث فرهنگی استان به بافت تاریخی دزفول است، در صورتی که اگر هر شهر دیگری همانند دزفول ازاین همه آثار تاریخی ثبت ملی شده با چنین قدمت و ظرفیت هایی برخوردار بود برای حفاظت از بافت آن یک بودجه اختصاصی در نظر گرفته می شد چرا که بازخورد مثبت رسیدگی به این بناها نه تنها عاید شهر بلکه نصیب تمام استان نیز می شود، اما متاسفانه بافت تاریخی دزفول از چنین شانسی بهره نبرده است.

هر چند باید گفت که شاید مهمترین علت بی توجهی به بافت ها و آثار تاریخی عدم شناخت کافی از آنهاست که در این بین نیز یک نقد اساسی به افرادی وارد است که بی توجه به اهمیت این موضوع، همچنان رویه های نادرست خود در زمینه تغییرات در میراث فرهنگی شهرستان را ادامه می دهند غافل از اینکه آن چیزی که باید تغییر کند رویکرد و نگاه نادرست برخی مسئولان نسبت به مباحث تاریخی و عدم درک کافی برای بهره مندی از ظرفیت های گرانبهای چنین آثاری درراستای شکوفایی فرهنگی، تاریخی و گردشگری  است.

به هر حال امید است در آینده نزدیک شاهد توجهات بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن به ویژه در بحث سرمایه گذاری و جذب گردشگر، نه تنها در دزفول بلکه عاید تمام استان خواهد شد.



طبقه بندی: خانه محسنی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، خانه های تاریخی دزفول، خانه محسنی دزفول، خانه تاریخی محسنی دزفول، بافت نتریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : یکشنبه 12 اردیبهشت 1395
دزفول- خانه تاریخی «گلچین» یکی از آثار ارزشمند ملی و گنجینه ای از نقوش آجری در بافت تاریخی دزفول است که بر اثر بی توجهی متولیان به دست فراموشی سپرده شده است.

خبرگزاری مهر، گروه استان ها – رویا رجبی: بافت تاریخی دزفول که با ورود به کوچه پس کوچه های آن احساس ناب حضور در اعماق تاریخ به آدم دست می دهد، مجموعه ای از آثار و بناهای تاریخی و ثبت ملی شده را در درون خود دارد که همین امر باعث شده تا ازاین بافت ارزشمند به عنوان مجموعه ای کامل و بی نظیر در حوزه میراث فرهنگی نام برده شود. بافتی که شامل ۲۸ محله قدیمی و درهم تنیده است و تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به شهر آجری معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد.

علاوه بر ساباط ها، حمام ها، گذرها و مساجد تاریخی موجود در بافت، خانه های تاریخی معروفی نیز به نام صاحبان بنا ازدوره های گذشته در این بافت به جای مانده که هر کدام به تنهایی دارای ارزش فرهنگی، مذهبی و تاریخی هستند. وجود چنین خانه های تاریخی همچون خانه تیزنو، قلمبر، مستوفی، قصاب، معزی، سهرابی، محسنی، نیلساز، مهدوی، سیدصدر، کلک چی، جوکار، قلق چی و صنیعی سبب شده تا بافت تاریخی دزفول نسبت به سایر آثار و مجموعه های تاریخی این شهرستان متمایز باشد.

بی توجهی متولیان میراث فرهنگی

کم توجهی و بعضا بی توجهی متولیان میراث فرهنگی شهرستان به برخی آثار در خطر نابودی در چندسال اخیر دل دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورده است و متولیان امر نیز در تمام این مدت سعی کرده اند با ادعاهایی همچون کمبود و یا نبود اعتبار این بار سنگین هجمه ها را از دوش خود بردارند هر چند دراین میان نباید منکر برخی اقدامات بعضا لاک پشتی این نهادهای متولی در بحث بهسازی و مرمت آثار موجود دربافت تاریخی دزفول شد اما حقیقت این است که عدم مدیریت های درست و بعضا بی ثباتی در مدیریت ها موجب شده تا میراث فرهنگی شهرستان دزفول در سال های اخیر همواره با انتقادهای صاحبان نظر در این عرصه مواجه شود، موضوعی که شاید از یک سو بتواند عزم این متولیان را برای رفع نواقص و کاستی ها جزم کند و ازسویی گاهی با افزایش بی توجهی ها و تداوم رویه های نادرست احساس می شود که انتقادات و هجمه ها آب در هاون کوبیدن است که تاثیری در روند مدیریت های ضعیف میراث فرهنگی شهرستان ندارد.

هرچند با وجود تمام این کم مهری ها اما انجمن «دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول» متشکل از افراد مختلف با تحصیلات و مشاغل گوناگون  درکنار تمامی اقداماتی که از زمان تشکیل خود در راستای تلاش برای بهبود شرایط آثار تاریخی، معرفی این آثار و دیگر ظرفیت های گردشگری دزفول و ارائه راهکار های عملی برای بهبود مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان کرده، چند صباحی است که برای نشان دادن اهمیت توجه و صیانت از آثار تاریخی شهرستان از جمله نگهداری و توجه به این خانه های تاریخی کمپینی را نیز با عنوان «حمایت از حفظ و احیای بناهای تاریخی دزفول» تشکیل داده که عمده ترین تمرکز خود را در این کمپین به معرفی و لزوم توجه به خانه های تاریخی موجود در بافت ازطریق رسانه های معتبر گذاشته تا شاید در کنار بی مهری هایی که نسبت به این آثار صورت گرفته با انتشار این مطالب و ایجاد حساسیت موجب بالا رفتن درک مسئولان برای توجه بیشتر به آثار تاریخی و فرهنگی باشند.

خانه تاریخی «گلچین» نیز از جمله بناهای با ارزش و ثبت ملی بافت قدیم دزفول است که به شدت نیازمند احیا و توجه ازسوی مسئولان متولی است تا شاید با بهره گیری از ظرفیت های آن بتوان خلاءهای زیادی در حوزه میراث فرهنگی شهرستان پر کرد.

خانه گلچین دزفول

نبود برنامه ای هدفمند

در همین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار می کند: در هجوم شهرسازی بی هویت مدرن، خانه های تاریخی و بافت آجری آن یکی پس از دیگری در نبود برنامه ای هدفمند برای احیای آنها فرو می ریزند و یا در تعریض کوچه ها و معابر، منظر تاریخی خود را از دست می دهند.

نجمه مورث نوری می افزاید: با این همه بیش از ۱۰۰ اثر در این محدوده به ثبت رسیده که برنامه ریزی جهت استفاده صحیح از آنها موجب حفظ بخش زیادی از فرهنگ و هویت این سرزمین می شود.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول عنوان می کند: در مرکز شهر دزفول، خانه گلچین با معماری زیبا و اصیل خود یکی از بناهای تاریخی محسوب می شود که با وجود اینکه به شماره ۱۴۷۱۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده اما تا کنون هیچ بهره برداری صحیحی از آن نشده و مرمت آن نیز سال هاست نیمه کاره رها شده است.

مورث نوری با بیان اینکه خانه تاریخی «گلچین» از نظر موقعیت قرارگیری در محله تاریخی مسجد در مرکز شهر و درخیابان طالقانی غربی کوچه فیروزه قرار گرفته، تصریح می کند: این خانه که یکی از زیباترین خانه های بافت تاریخی و ارزشمند دزفول محسوب می شود از نظر مشخصه های معماری بی نظیر است.

وی با اشاره به اینکه بنای خانه قدیمی گلچین به صورت یک حیاط کوچک در مرکز خانه همراه با نقوش زیبای خوون چینی است، می گوید: نقوشی که با خلاقیت وصف ناشدنی معماران خوش ذوق سنتی دزفول کنار هم خلق شده اند زیبایی غیرقابل وصفی به این مکان تاریخی داده اند.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول درادامه با بیان اینکه فضاهای بیرونی و اندرونی خانه گلچین در طبقات ساخته شده اند، می افزاید: قدمت اولیه بنا با توجه به نوع تقارن‌های موجود در پلان و نما و تزئینات آجری پیرامون حیاط که از زیبایی‌های معماری این بنای تاریخی به شمار می‌آیند به بیش از ۱۰۰ سال و به دوره  قاجاریه می رسد که تا اوایل دوره  پهلوی تغییراتی در آن اعمال شده است.

مورث نوری، کاربری خانه گلچین در گذشته را مسکونی عنوان می کند که بخشی از آن به عنوان عصار خانه یا کارگاه ارده کشی مورد استفاده قرار گرفته و در حال حاضر در مالکیت اداره میراث فرهنگی شهرستان است.

عدم اختصاص اعتبار لازم

وی عنوان می کند: با وجود اینکه به دلیل موقعیت مناسب مکانی خانه تاریخی گلچین امکان دسترسی به تاسیسات و خدماتی چون خطوط تاکسی و اتوبوس در مسافت‌های شهری با سهولت انجام گرفته و از این حیث برای ارائه خدمات به گردشگران نیز بسیار مناسب است و طی سالهای ۸۸-۸۹ مرمت شده، ولی متاسفانه به علت عدم تخصیص اعتبار لازم نیمه تمام مانده و در حال حاضر به صورت متروکه رها شده است در صورتی که می توان با مشارکت موسسه ها و شرکت های مختلف موارد متعددی درراستای کاربری آن در نظر گرفته و جانی دوباره در کالبد تاریخی خانه گلچین دمید.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول همچنین یادآور می شود: موقعیت قرارگیری خاص خانه گلچین در میان مجموعه ای عظیم و منحصر به فردی از بناهای تاریخی دزفول نظیر مجموعه شاهرکن الدین یعنی حمام، مسجد، مدرسه و بقعه شاهرکن الدین،  بازار قدیم دزفول و مسجد جامع شهر، نزدیکی به شریان‌های اصلی همچون خیابان امام و خیابان طالقانی که به محور رود دز منتهی می شوند شرایط بسیار مناسبی را برای تبدیل این مجموعه به یکی از قطب‌های مهم گردشگری فراهم کرده است.

مورث نوری اظهار می کند: از جمله موارد استثنایی دیگر می‌توان به همجواری این خانه با خانه‌ تاریخی نیل ساز اشاره کرد که این دو خانه تاریخی در کنار هم مجموعه تاریخی منحصر به فردی را تشکیل داده و قابلیت سرمایه‌گذاری برای ایجاد یک مجموعه رفاهی ، تفریحی سنتی را دارند.

وی گفت: اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان با برنامه ریزی هدفمند و فرهنگ سازی در خصوص استفاده بهینه از بناهای تاریخی استان خوزستان می تواند زمینه حفظ این آثار و رونق هر چه بیشتر صنعت گردشگری به ویژه در بافت تاریخی دزفول را فراهم آورد.

به گزارش مهر، وضعیت تأثر برانگیز میراث تاریخی و فرهنگی شهرستان دزفول قطعا نشان دهنده بی مهری و کم مهری های میراث فرهنگی استان به بافت تاریخی دزفول است درصورتی که اگر هر شهر دیگری همانند دزفول ازاین همه آثار تاریخی ثبت ملی شده برخوردار بود برای حفاظت از بافت آن یک بودجه اختصاصی در نظر گرفته می شد اما متاسفانه بافت تاریخی دزفول ازچنین شانسی بهره نبرده است هرچند باید گفت که شاید مهمترین علت بی توجهی به بافت ها و آثار تاریخی عدم شناخت کافی از آنها است. امید است در آینده نزدیک شاهد توجهات بیشتر به ظرفیت های تاریخی و گردشگری دزفول از سوی متولیان امر باشیم موضوعی که قطعا فواید زیاد آن نه تنها در دزفول بلکه عاید تمام استان خواهد شد.




طبقه بندی: خانه گلچین دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، خانه تاریخی گلچین دزفول، ایران، معماری دزفول، بافت تاریخی دزفول، خانه های تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری

بسیاری از خانه‌های تاریخی دزفول به دلیل عدم معرفی درست در دهه‌های اخیر ناشناخته مانده و در گمنامی دچار فرسودگی می‌شوند و اگر برنامه‌ای برای مرمت و بهره‌برداری صحیح از آنها وجود نداشته باشد از بین می‌روند
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول گفت: خانه "کلک‌چی" دزفول بنایی ارزشمند است که نیازمند مرمت و توجه ویژه می‌باشد.
نجمه مورث‌نوری اظهار داشت: بسیاری از خانه‌های تاریخی دزفول به دلیل عدم معرفی درست در دهه‌های اخیر ناشناخته مانده و در گمنامی دچار فرسودگی می‌شوند و اگر برنامه‌ای برای مرمت و بهره‌برداری صحیح از آنها وجود نداشته باشد از بین می‌روند. شاید درباره خانه‌های تاریخی دزفول کمتر شنیده باشید اما در بافت سنتی این شهر خانه‌های وجود دارد که ویژگی‌های ارزشمند معماری با هویت ایرانی را در دل خود جمع کرده‌اند. یکی از خانه‌های ارزشمند تاریخی دزفول خانه قدیمی کلک‌چی است.
ی خاطرنشان کرد: دردهه‌های اخیر بافت مرکزی شهرها به خصوص آنهایی که دارای قدمتی تاریخی می‌باشند دچار تغییرات فیزیکی زیادی شده است که گاه منجر به دگرگونی و یا حتی از بین رفتن بافت قدیم شهر بوده است. گذر زمان، ورود تکنولوژی در عرصه‌های مختلف زندگی، تغییرات نظام اجتماعی و تحولات فرهنگی، دگرگونی‌هایی را در کالبد شهرها به وجود آورده است که در این میان لزوم ثبت و ضبط الگوهای معماری پیشین مسجل است.

مورث‌نوری ادامه داد: خانه کلک‌چی یکی از قدیمی‌ترین خانه‌های شهر دزفول است که هنوز می‌توانید با قدم زدن در گوشه‌گوشه این خانه تاریخی از زیبایی معماری آن لذت ببرید. این بنا واقع در خیابان امام خمینی(ره) شمالی کوچه شهدا و کوچه باستان است و با وجود فضاهای معمارانه و سنتی در جای‌جای اثر هنوز ثبت ملی نشده است.

kalakchi
به گفته این دوستدار میراث فرهنگی: تاریخ ساخت بنا و پیکره اصلی این خانه عصر قاجاری به حدود یک صد سال قبل بازمی‌گردد و کاربری آن در گذشته و حال به صورت مسکونی بوده و مالکیت آن خصوصی و به اسم مالک فعلی آن آقای کلک‌چی نام‌گذاری شده است.

او افزود: خانه کلک‌چی با مساحتی در حدود 150 مترمربع یکی از زیباترین بناهای محله ساکیان دزفول است. از جمله ویژگی‌ها و مشخصات خاص این اثر که آن را با سایر سازه‌های اطراف خود متمایز می‌نماید. سر در زیبای بنا با کتیبه‌ای آجری مزین به بسم‌الله الرحمن الرحیم و تاریخ 1358 ه.ق پیرامون آن نقش بسته است بازشوهایی با طاق‌های هلالی، هواکش دریزه‌های شوادان از دیگر عناصر تزیینی دیوارهای بیرونی است.

وی گفت: حجم بیرونی بنا دارای تزیینات مختلفی است که با ایجاد سایه روشن در نما نگاه عابران را به خود معطوف می‌نماید. گوش پره‌ای یا مقرنس‌کاری عنصری است که با چینش آجرها به صورت پلکانی برای پخ نمودن کنج تیز کوچه مورد استفاده قرار می‌گیرد و با تابش نور خورشید در ساعات مختلف روز سایه روشن‌های زیبایی ایجاد می‌کند.
مورث‌نوری ادامه داد: این بنا در دو طبقه ساخته شده و به صورت حیاط مرکزی است و پیرامون آن ساخت و سازهایی معماری صورت گرفته است. فضاهای زیستی در جبهه‌های شمالی و غربی واقع شده است و به خاطر این که اتاق‌ها از تابش نور خورشید محفوظ بماند ورود به اتاق‌ها از طریق ایوان صورت می‌گیرد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول بیان کرد: دیوارهای داخلی با انواع طاق‌های هلالی نماسازی شده است. نکته جالب در نمای داخلی بنا استفاده فراوان از منافذی است که به عنوان لانه گنجشک‌ها و کبوتران وجود دارد که بر زیبایی نمای داخلی افزوده شده است. ساختمان بنا در دو طبقه ساخته شده و شبستانی دارد که متاسفانه بخشی از سقف آن فرو ریخته است. این اثر دارای ورودی کوچک با تزیینات آجری است. پس از ورود از دالان به حیاط مرکزی با ساخت و سازهای معماری در چهار جبهه آن می‌رسیم که در بالای آنها تزیینات آجری ظریف و متنوعی به صورت خون‌چینی اجرا شده است.
وی تصریح کرد: متاسفانه تاکنون هیچ گونه اقداماتی درباره حریم اثر پیشنهاد نشده است
از جمله دخل و تصرفات انجام شده و مشهود در اثر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد. استفاده از ازارهای سیمانی، بالا بردن سطح حیاط با اجرای موزاییک، برداشت در و پنجره چوبی و نصب در و پنجره فلزی، اجرای اندود‌های گچی و رنگ پلاستیک در فضاهای داخلی
او افزود: در برخی از قسمت‌ها به علت خالی بودن خانه از سکنه و همچنین عدم مرمت به موقع تخریباتی دیده می‌شود و کلیه تعمیرات انجام شده نیز در سال‌های اخیر است. ولی تاکنون هیچ گونه اقدامات پژوهشی و مرمتی درباره بنای مذکور صورت نگرفته است اما با توجه به تعمیرات نادرست صورت گرفته در سال‌های اخیر در صورتی که اصلاح نشوند آسیب‌های جدی را به بنا وارد می‌کند. پس ضروری است که نسبت به ترمیم هر چه زودتر بنا اقدام شود.
مورث‌نوری خاطرنشان کرد: بنا از نظر سازه‌ای سالم و قابل نگه‌داری و مرمت اساسی است. همچنین قرارگیری در میان محله‌ای با کالبد و چهره سنتی و نزدیکی به بناهای ثبتی از قبیل مسجد تاریخی لب خندق و خانه عبدی و سالم بودن آن از ویژگی‌هایی است که شرایط مناسبی را از جهت مرمت و تغییر کاربری آن به مکانی فرهنگی فراهم نموده است.
این دوستدار میراث فرهنگی دزفول تاکید کرد: یکی از مهمترین نیاز بافت تاریخی دزفول و آثار آن بازگرداندن حیات فرهنگی و اجتماعی در آنها است و در این زمینه دولت در برنامه‌های خود در شهرهای مختلف ستاد بازآفرینی شهری پایدار را راه‌اندازی نموده است. بنابراین توجه به بناهای ارزشمند تاریخی در بافت‌های سنتی شهرها می‌تواند موجب بازآفرینی سرزندگی در این مناطق باشد.
وی اظهار داشت: پیشنهاد می‌شود که پس از مرمت و بازسازی خانه کلک‌چی با تغییر کاربری به عنوان اثری گردشگری و یا با توجه به پایین بودن سرانه فضاهای فرهنگی در محله می‌توان به عنوان فرهنگسرا نیز مورد بهره‌برداری قرار گیرد
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول یادآوری کرد: استان خوزستان دارای ظرفیت‌های بالایی در حوزه‌های تاریخی و فرهنگی است که توجه و برنامه‌ریزی استفاده از این پتانسیل‌ها آینده‌ای روشن‌تر را پیش روی مردمان این دیار می‌گذارد. مرمت خانه‌های ارزشمند شهر دزفول یکی از راه‌کارهای مهم  در این زمینه است.
مورث‌نوری گفت: برنامه مرمت بافت تاریحی دزفول نیاز است از سوی اداره کل میراث فرهنگی استان به عنوان متولی اصلی گردشگری و میراث فرهنگی استان به طور جدی پیگیری شود. علاوه بر آن با اطلاع‌رسانی ظرفیت‌ها در جامعه و تشویق سرمایه‌گذاران بخش خصوصی بعد از مرمت بناهای تاریخی زمینه‌ساز شکوفایی استان را با همراهی فعال بخش خصوصی فراهم آورد. .



طبقه بندی: خانه کلک چی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه کلک چی، خانه های تاریخی دزفول، خانه کلک چی دزفول، بافت تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
به گزارش ایرنا خانه معزی یکی از با ارزش ترین و دیدنی ترین بناهای تاریخی دزفول است که درگذر مجدیان به سمت بازار قدیم شهر و در محله قلعه و مشرف به رودخانه دز واقع شده است.
این بنای تاریخی که با شماره ثبت ملی 7586 سالهاست به حال خود رها شده و در معرض فرسودگی شدید کالبدی قرار دارد در صورت مرمت به عنوان بنایی با شکوه در رونق صنعت گردشگری و هویت بخشی به شهرستان دزفول و استان خوزستان تاثیر گذار خواهد بود.
با وجود پیگیری شهرداری و اداره میراث فرهنگی دزفول به دلیل کمبود اعتبار بافت تاریخی و بناهای ثبت ملی به ویژه خانه معزی در حدی که نیازمند رسیدگی است مورد مرمت و توجه قرار نگرفته اند.
یک عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول روز شنبه به ایرنا گفت:با توجه به آغاز فصل بارندگی، آسیب دیدگی کالبدی خانه معزی شدت یافته و روند تخریب آن بیشتر شده است ، این خانه نیازمند آوار برداری، بهبود وضعیت سازه ای و مرمت برخی تزئینات آجری است.
نجمه مورث نوری افزود:این خانه که از شاهکارهای هنر معماری قدیم به شمار می رود دارای سردرب ترکیبی موزون از طاق های هلالی با تزیینات آجری ظریف می باشد و همچون دیگر بناهای تاریخی شهر آجر، برخوردار از تزئینات مجلل و باشکوه، اصالت معماری و طراحی متناسب با فرهنگ و اقلیم خاص منطقه است که در دو طبقه بنا شده است.

moezi


وی اظهار کرد:گذر زمان و عدم رسیدگی به موقع و صحیح موجب تخریب طبقه اول و ریزش سقف بسیاری از فضاهای طبقه همکف این بنای تاریخی شده است.
مورث نوری گفت:از دیگر ویژگی های این بنا که آنرا از سایر آثار و ابنیه تاریخی متمایز می کند سهولت دسترسی به خیابان اصلی، دید مستقیم به مناظر طبیعی رودخانه و ساحل دز، نمای بیرونی و بکارگیری عناصر خاص معماری بومی منطقه شامل سر در، دهلیز و دالان ورودی حیاط مرکزی و انواعی از طاق ها ، قوس ها و تزیینات می باشد که در مجموع بنای تاریخی ارزشمندی را شکل داده اند.
این دوستدار میراث فرهنگی با بیان اینکه مالکیت این بنا خصوصی با کاربرد مسکونی بوده است اظهار کرد:بناهای تاریخی با توجه به قدمت نیازمند مرمت دوره ای و رسیدگی هستند و خانه معزی دچار فرسودگی شدید کالبدی شده و بنای این سازه ارزشمند تاریخی نیازمند توجه ویژه است.
وی همچنین بیان داشت:به رغم اهمیت تاریخی، فرهنگی و معماری خانه معزی تاکنون طرح مطالعاتی و مرمتی برای احیا و بازسازی آن تهیه نشده و در سال های گذشته تنها بخشی از دیوار بیرونی این بنا به صورت محدود مرمت شد اما عملیات مرمتی که نجات بخش وضعیت سازه خانه معزی باشد صورت نگرفته است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری دزفول نیز با اشاره به مشخصات خانه تاریخی معزی به ایرنا گفت:خانه تاریخی معزی واقع در محله قلعه (بازار) و گذر اصلی تاکنون دچار تخریب های زیادی شده است.
یعقوب زلقی افزود:به دلیل کم توجهی به این خانه تاریخی سقف بنا فرو ریخته و تنها ستون ها و دیوارهای آن باقی مانده است که به دلیل عدم وجود سقف مقاومت این بنا در مقابل بارندگی کم شده و سستی و کاهش مقاومت جداره را در پی داشته است.
وی افزود:خانه تاریخی معزی دارای سبک و سیاق معماری بافت قدیم دزفول می باشد که مرمت آن به دلیل تاریخی بودن و معماری زیبا از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری دزفول اظهار کرد:مرمت خانه تاریخی معزی به دلیل اهمیت و تاریخی بودن آن در فهرست پیشنهادی اداره میراث فرهنگی دزفول قرار دارد تا با تامین اعتبار لازم عملیات بازسازی آن انجام می شود.
خانه معزی دزفول با توجه به منظر ویژه ، محل خاص آن در مرکز شهر و یکی از نقاط حساس بافت تاریخی دزفول، مرمت ، بهسازی و احیای آن می تواند نقش مهمی در رونق گردشگری استان خوزستان ایفا نماید.
دزفول دارای 250 هکتار بافت قدیم می باشد و حدود 200 اثر تاریخی دزفول ثبت ملی شده است.
خانه های تاریخی دزفول از جمله بناهای باارزش معماری ایرانی هستند که در بافت قدیم این شهر واقع شده و با گذشت سالها و صدمات وارده همچنان هویت غنی این شهر را به نمایش می گذارند. 



طبقه بندی: خانه معزی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، بافت تاریخی دزفول، معماری دزفول، خانه های تاریخی دزفول، خانه تاریخی معزی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: خانه تاریخی "خلج قصاب" دزفول که جزو آثار ثبت شده ملی است سال‌ها است که بدون توجه و برنامه خاصی، بلا استفاده و مرمت نشده رها شده و در معرض فرسودگی است.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، اظهار کرد: بافت قدیم شهر دزفول یکی از آثار بی‌بدیل در فضای معماری شهری است. در دوران گذشته در تزیینات بناها به شیوه‌های مختلف و در قسمت‌های مختلف یک بنا از آجر با تزیینات مخصوص آن قسمت به کار برده شده که زیبایی خاصی به بناهای قدیمی شهر داده است. اکثر بناهای این بافت آجری بوده و به همین دلیل این شهر به موزه‌ی آجری ایران نیز شهرت دارد.

او ادامه داد: در گذر از این بافت تاریخی خانه قدیمی "خلج قصاب" به چشم می‌خورد. این سازه ارزشمند در محله قلعه و کوچه مجدیان در بین زنجیره‌ای از خانه‌های زیبا و باشکوهی چون تیزنو، شایگان، باییز و کوهی‌نژاد و در کنار بافت بازار قدیم واقع بوده و از طریق گذر معزی با مسجد بازار و سایر عناصر کهن شهری در ارتباط مطلوب بوده است. با توجه به خصوصیات و شیوه معماری آن، قدمت این بنا به اوایل دوره قاجار یعنی حدود 200 سال پیش می‌رسد.

مورث‌نوری خاطرنشان کرد: خانه تاریخی خلج قصاب با توجه به دارا بودن ارزش‌های معماری سنتی و اصیل در تاریخ 17 اسفند 81 به شماره 7589 به ثبت ملی رسید و مالکیت آن ورثه‌ای و به صورت خصوصی است.

این دوستدار میراث فرهنگی درباره خصوصیات این خانه تاریخی توضیح داد: تزیینات زیبای بنا به صورت آجرکاری، خون‌چینی در دو نوع خون‌چینی الحاقی و خون‌چینی شالوده‌ای در قسمت کتیبه جبهه جنوبی و نیز سطح جانبی حیاط مرکزی به چشم می‌خورد. رگ‌چینی به صورت تزیینی و ساده و دیواره یا جان پناه پشت بام به صورت مشبک آجری است. گچ‌بری و تُنک‌بری در اتاق واقع در جبهه شرقی بنا قرار دارد و شومینه دیواری که در آن هنر گچ‌بری و تُنک‌بری به کار رفته است.

وی افزود: این بنا با مساحتی حدود 270 متر دارای مشخصاتی همانند حیاط مرکزی شمالی جنوبی و ساخت‌وساز در جبهه شمالی جنوبی و شرقی است. مصالح به کار رفته در آن شامل آجر، خشت، ملات گل، کاه‌گل، آهک، گچ و ساروج است. همچنین سازه بنا از خشت و سطوح بیرونی، نما و کف‌ آن آجری و پوشش بام از کاه‌گل است.

khalaj

مورث‌نوری یادآوری کرد: این بنا از دیرباز مسکونی بوده و از جمله خصوصیات بارز آن وجود ایوان رفیع و عریض است که به صورت طاق و تویزه اجرا شده است. از دیگر خصوصیات بارز این بنا که در برخی دیگر از این بناها وجود دارد حیاط دو طبقه آن است. حیاط پایین را به صورت حیاط و بالایی را به صورت صحن بالا می‌شناختند.

به گفته عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول، سازه این بنا سالم و قابل نگه‌داری و مرمت اساسی است ولی تاکنون هیچ گونه برنامه مرمت خاصی روی آن صورت نگرفته و خالی از سکنه رها شده است. به دلیل این که زندگی در این سازه وجود ندارد سبب شده که آسیب‌دیدگی و تخریب بیشتری را برای بنا در پی داشته باشد.

او اضافه کرد: در برخی قسمت‌ها ترک‌هایی در آن به وجود آمده که ادامه آن به کلیت بنا آسیب جدی می‌رساند. نکته جالب توجه بنا، ابعاد و تناسب نسبتا بزرگ در آن به خصوص ایوان بزرگ و اتاق همجوار با آن است که عظمت و بزرگی خاصی به بنا بخشیده است.

این دوستدار میراث فرهنگی بیان کرد: متاسفانه در دوران جنگ تحمیلی بر اثر موج انفجارات در سال 66-67 دیواره جنوبی ضلع جنوبی آن آسیب دید و پس از آن تعمیر مختصر شد. در چوبی اصلی آن در حال حاضر وجود ندارد و جای خود را به یک در فلزی نامناسب داده است.

مورث‌نوری گفت: این سازه که یکی از شاهکارهای معماری در جنوب کشور است به رغم ارزش‌های بی‌نظیری که دارد در صورت نبود توجه به معماری و قدمت تاریخی ارزشمند بنا و آثار تاریخی همجوار آن دچار فرسودگی و تخریب بیشتر خواهد شد.

وی افزود: با توجه به اهمیت خانه خلج قصاب که جزو آثار ثبت ملی شده به شمار می‌رود و موقعیت خاص آن که نه تنها یکی از قدیمی‌ترین خانه‌های بافت کهن دزفول بلکه جزو قدیمی‌ترین خانه‌های ایرانی موجود به شمار می‌رود و علاوه بر آن همجواری با گذر معزی و بازار تاریخی شهر دزفول بر ارزش‌های آن می‌افزاید می‌توان با مشارکت بخش خصوصی و اداره میراث فرهنگی برنامه‌ریزی‌هایی برای مرمت، بازسازی و بهسازی آن انجام داد تا به شایستگی از ظرفیت‌های آن استفاده شود.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول خاطرنشان کرد: محور تاریخی، فرهنگی و گردشگری که خانه خلج قصاب در آن قرار گرفته این ظرفیت را دارد که با مرمت و بهسازی و معرفی صحیح استفاده مناسبی از آثار موجود در آن صورت گیرد تا علاوه بر حفظ هویت بافت تاریخی دزفول از جنبه‌های اقتصادی و رونق صنعت گردشگری استان خوزستان موثر باشد، از این رو حمایت از مرمت این بنای تاریخی نیازمند توجه ویژه برنامه‌ریزان حفاظت آثار تاریخی کشور و متولیان توسعه گردشگری کشور است.




طبقه بندی: خانه خلج قصاب دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه های تاریخی دزفول، خلج قصاب، خانه تاریخی خلج قصاب، بافت تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : یکشنبه 22 شهریور 1394

مدیر انجمن دوستدارن و پژوهشگران دزفول از آغاز مرمت یکی از قدیمی‌ترین خانه‌های تاریخی ایرانی واقع در این شهرستان خبر داد.

محمد آذرکیش در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) ـ منطقه خوزستان ـ اظهار کرد: با پیگیری‌های شهردار دزفول، سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری و همراهی اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان مرمت خانه “قلمبر” یکی از قدیمی‌ترین و ارزشمندترین خانه‌های تاریخی ایرانی که در معرض نابودی کامل قرار گرفته بود آغاز شد.

وی بیان کرد: خانه تاریخی “قلمبر” که قدمت آن به دوره زندیه می‌رسد یکی از بناهای مهم ثبت ملی دزفول است که با شماره ۷۹۲۲ در سال ۱۳۸۱ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. با این حال تلاش چندانی برای مرمت آن صورت نگرفته بود.

مدیر انجمن دوستدارن و پژوهشگران دزفول ادامه داد: با توجه به اهمیت خانه “قلمبر” که نه تنها یکی از قدیمی‌ترین خانه‌های بافت کهن دزفول بلکه جزو قدیمی‌ترین خانه‌های ایرانی موجود به شمار می‌رود با پیگیری شهردار دزفول بخش زیادی از این خانه از مالکان آن که سال‌ها بود این بنای ارزشمند را رها کرده بودند خریداری شد. برای تکمیل این اقدام ارزشمند اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان نیز با حمایت از این موضوع مرمت بخشی از این اثر ارزشمند را آغاز کرد.

او با بیان این که خانه “قلمبر” با مساحت ۶۶۰ متر مربع در کوچه‌ای در مرکز محله میان‌دره، جنب مسجد تاریخی علی ابن ابیطالب (ع) و در دل بافت کهن دزفول قرار گرفته توضیح داد:  این خانه یکی از خانه‌های فاخر با معماری سنتی دزفول است و تاکنون هیچ تلاشی برای بازسازی فضای داخلی آن صورت نگرفته بود.

آذرکیش خاطرنشان کرد: خانه‌های تاریخی دزفول هر کدام بنایی منحصر به فرد بوده که با روحی مشترک بافتی یک پارچه را در طول قرن‌های حیات شهر تاریخی دزفول تشکیل داده‌اند که در دهه‌های اخیر به دلیل تغییر نوع زندگی و کارکرد به فراموشی سپرده و دچار آسیب‌های کالبدی و فضایی شده است.

وی ادامه داد: خانه تاریخی “قلمبر” دارای سردری کوچک با تزیینات ساده آجری و خوون‌چینی است که ما را به هشتی زیبای خود فرامی‌خواند. این خانه دارای یک حیاط مرکزی است و در حیاط آن تزیینات آجری و خوون‌چینی‌های زیبا، طاق‌ها و قوس‌های متنوع آجری، ستون‌های گرد و نیمه‌گرد چشم را نوازش می‌دهند.

مدیر انجمن دوستدارن و پژوهشگران دزفول یادآوری کرد: این خانه مدت‌ها خالی از سکنه رها شده بود و این مساله باعث شد که بعضی از طاق‌ها و خوون‌چینی‌ها آن در اثر عوامل جوی فروریخته و طاق بزرگ و مرکزی خانه نیز ترک‌های عمده و عمیقی بردارد.

او بیان کرد: همچنین در اندرونی بنا حیاط کوچک‌تری با دسترسی به فضاهای خدماتی خانه دور تا دور آن قرار گرفته و نمای آن به وسیله خوون‌چینی‌ها و قوس‌ها و طاق‌ها مزین شده و در هر فضا اصالت معمارانه بنا را با هویتی ایرانی به رخ می‌کشد. نام خانه نیز به تبع حرفه سنتی ساکنان گذشته آن که تولید قلم نی بوده برای همین به خانه “قلمبر” معروف شده است.

آذرکیش گفت: از دیگر فضاهای این خانه می‌توان به شوادان، شبستان، حیاط، ایوان، پیش بام و بام اشاره کرد که همخوان با اقلیم شهر دزفول هر فضا بسته به شرایط مختلف آب و هوایی در فصول مختلف سال و ساعات مختلف روز مورد استفاده ساکنان واقع می‌شده است.

وی اظهار کرد: آغاز مرمت این بنای ارزشمند که مطالبه و خواست همه فعالان و دلسوزان میراث فرهنگی استان خوزستان است نویدبخش امیدی بیشتر برای تلاشگران این عرصه است. با توجه به شرایط امروز کشور و جهان که روزبه‌روز به سمت فراموشی ارزش‌ها و جهانی شدنی بی‌هویت پیش می‌رود بیش از هر زمان دیگری ضرورت و اهمیت پرداختن به موضوع فرهنگ و هویت تاریخی کشور لمس می‌شود.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: علاوه بر آن فرصتی مغتنمی است برای توسعه صنعت گردشگری استان خوزستان تا بر فرصت‌های شغلی این استان بیفزاید؛ خوزستانی که با کمال تاسف با وجود همه ظرفیت‌های اقتصادی، فرهنگی، گردشگری، تاریخی، مذهبی و… به گفته معاون برنامه‌ریزی استانداری آن دومین استان از نظر تعداد بی‌کاران را در کشور دارد.

مدیر انجمن دوستدارن و پژوهشگران دزفول خاطرنشان کرد: خانه تاریخی “قلمبر” نمونه تحسین‌برانگیزی از معماری ایرانی در جنوب کشور است که به دلیل عدم معرفی صحیح تاکنون مورد بی‌مهری زیادی در سال‌های اخیر واقع شده است و به جز بندکشی نمای

 آن در سال‌های گذشته هیچ اقدام جدی برای نجات آن صورت نگرفته است. با وجود بناهای بسیاری که در کشور در معرض نابودی است خانه “قلمبر” ویژگی‌هایی را دارا است که آن را از بسیاری جهات شاخص می‌کند. از این رو نیاز است که مرمت این سرمایه ارزشمند تاریخی تا احیای کامل بنا و رفع آسیب‌های مختلف کالبدی با حمایت میراث فرهنگی خوزستان ادامه پیدا کند.

او ادامه داد: بافت تاریخی دزفول با دارا بودن بناهای ارزشمند بسیار در سطح ملی به خوبی شناخته نشده است و از این رو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول در سال‌های اخیر تلاش کرده که بناهای شاخص آن را برای حفظ و بهره‌برداری صحیح از فرصت‌های گردشگری و هویت‌بخشی آن معرفی کند.

آذرکیش یادآور شد: بافت تاریخی دزفول بیش از ۱۰۰ اثر ثبت ملی دارد و نیازمند توجه ملی و ویژه از طرف مدیران استان خوزستان است تا رسیدگی شایسته‌ای به آن صورت گیرد و یکی از مهم‌ترین بافت‌های تاریخی کشور بتواند به عنوان میراث گران‌بها از هویت ایرانی سال‌های سال و برای نسل‌های آینده به عنوان گنجینه فرهنگی و کالبدی به یادگار بماند چون پیگیری‌ها و تلاش‌های بسیار سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول به تنهایی پاسخ‌گوی آسیب‌ها و مشکلات آن نیست.

او ضمن تقدیر و سپاس از پیگری‌های شهرداری دزفول و اداره کل میراث فرهنگی استان گفت: امیدواریم که حمایت اداره کل میراث استان از مرمت خانه “قلمبر” دزفول شروع توجهی جدی‌تر به آثار شهرستان دزفول به ویژه بافت تاریخی آن باشد که در دهه‌های اخیر آسیب‌های جدی به آن وارد شده است.

 





طبقه بندی: خانه قلمبر دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خانه های تاریخی دزفول، خانه قلمبر دزفول، ایران، خوزستان، خانه تاریخی قلمبر، انجمن دزپارس،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : شنبه 10 مرداد 1394
از پیچ و خم کوچه های این شهر کهن که می گذری و  دیوارهای آجری بلند بر سرت سایه می افکند تا از گزند آفتاب در امان بمانی . کوچه ها آغوشی باز است برای رهگذری خسته که از آشفتگی و هیاهوی شهر رهیده و به این مامن رسیده است.بازی نور و سایه در عبور از کوچه به ساباط ، گویی آرامشی عمیق در وجودت جوانه می زند.آرام و آهسته گام بر میداری، زمین فرش شده است با قلوه سنگ هایی که ره آورد سفر آب است از فراز کوه ها بر پهنای رودخانه زلال دز .
پس از عبور از ساباط در جانب شمالی کوچه ای بن بست به ورودی خانه سوزنگر می رسی با سردری ظریف و تزئیناتی ساده که گویی چشمانت را به جهانی دیگر می گشاید و تو را از مرز خیال به واقعیتی وصف ناشدنی می رساند. سادگی و بی پیرایگی بنا در کنار در چوبی تمام می شود و این تفسیر ملموس درونگرایی است؛ چنان که گویی معمار مایل نیست آنچه را با سرانگشتان هنرمندش آفریده است به راحتی بر سر کوی و برزن به نمایش بگذارد .به هشتی می رسی ، سقف با چرخش طاقها و قوسها و چینش شاپرکها و پاباریک ها استوار گردیده و تو را از رفتن باز می دارد . سکونی همراه با تامل ؛ حکیمانه محرمیت را به ارمغان می آورد.
پلکانی در گوشه هشتی تو را به اشکوب بالاییهدایت می کند و این گونه اندرونی از بیرونی جدا می شود. طبقه همکف حیاط بیرونی و طبقه اول اندرونی بناست. بیرونی محل انجام مراودات اجتماعی صاحب خانه ، برگزاری میهمانی ، مولودی خوانی ، مرثیه خوانی و  … می باشد.
بنا حیاط مرکزی است و ایوان و ایوانچه هایی با طاقهای هلالی و پنج او هفت پیرامون آن بنا شده است. بر پیشانی یکی از طاقها ، درست در مقابل ایوان ورودی ، کتیبه ای حکاکی شده با نام مبارک پنج تن آل عبا (ع) وجود دارد . حوضخانه ای در گوشه حیاط به چشم می خورد . در قدیم الایام سقاها آب را با مشک از رودخانه آورده و برای مصرف روزانه ساکنین در حوض خانه ها ذخیره کرده اند.
طبقه اول یا اندرونی نیز شامل پیش بام ، ایوان و اتاقهایی در پیرامون آن است و نماهای آن از تزئینات آجری متنوعی تری برخوردار است.
آجر پرکاربردترین مصالح در معماری سنتی دزفول است که معمار چیره دست با تراشیدن آن در اندازه ها و شکل های مختلف شگفتی آفریده است. کف و دیوارها ، طاق و قوس ها ، تزئینات خوون چینی متنوع ، ستون های گرد و سرستونهای پلکانی با نام سنتی کرتله ، جانپناه های مشبک ؛  همگی از جنس آجرند و این وحدتی که در عین کثرت اشکال و احجام به کار رفته در این بنا دیده می شود زیبایی آن را دوچندان نموده است .

متن: زهرا گیتی فروز

عکس: محمدآذرکیش

sozangar.



طبقه بندی: خانه سوزنگر دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه سوزنگر، معماری دزفول، خانه های تاریخی دزفول، بافت تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : شنبه 3 مرداد 1394
عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول (دزپارس) گفت: خانه تاریخی سهرابی یکی از زیباترین خانه‌های تاریخی کشور است که تاکنون ثبت ملی نشده است.

نجمه نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) ـ منطقه خوزستان ـ اظهار داشت: این خانه نیازمند توجه جدی از سوی میراث فرهنگی خوزستان برای مرمت و معرفی و استفاده از ظرفیت آن برای توسعه صنعت گردشگری استان خوزستان است.

وی خاطرنشان کرد: بافت قدیم شهرستان دزفول با قدمتى بیش از یک هزار سال در مركز شهر و در كنار رودخانه دز شكل گرفته است. خانه‌های قدیمی بزرگ و زیبا از جمله عناصری هستند كه در این بافت ارزشمند به چشم می‌خورند و بخش اعظمی از هویت تاریخی، معماری و فرهنگی آن را شکل می‌دهند و در کنار آن مساجد، بقعه‌ها، حمام‌ها، كاروانسراها، بازار قدیم و... بافتی خاص و کم نظیر با ویژگی‌های منحصر به فرد را در شهر دزفول شکل داده‌اند.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: خانه تاریخی سهرابی یکی از خانه‌های ارزشمند بافت قدیم دزفول است. این بنا متعلق به خان محله سیاهپوشان به نام جعفرخان سهرابی است که دلیل نامگذاری این بنا همین می‌باشد. با توجه به کتیبه‌های موجود در این بنا قدمت آن به سال 1339 هجری قمری یعنی به اواخر دوران حکومت قاجار می‌رسد. این خانه تاریخی در خیابان امام خمینی شمالی، خیابان قاضی شرقی و در شمالی‌ترین بخش بافت تاریخی شهر واقع شده است. مالكیت بنا خصوصی است و فقط بخشی از آن اخیرا توسط شهرداری دزفول خریداری شده است.

نوری بیان کرد: سر در بزرگ این خانه با تزیینات آجرکاری زیبا و بی‌نظیر و هشتی زیبا از جمله عناصر معماری است که در اکثر خانه‌های قدیمی دزفول وجود دارد و در این بنا به گون‌ ای استثنایی چشم هر بیننده‌ای را مسحور زیبایی خود می‌کند. تزیینات خوون‌چینی که خاص معماری زیبا و اصیل سنتی دزفول است در این بنا به گونه‌ای ویژه خودنمایی می‌کند چیدمان فضاهای خانه به صورت حیاط مرکزی و دارای دو حیاط اندرونی و بیرونی است.

او افزود: اندرونی خانه علاوه بر داشتن یک ورودی از حیاط دارای یک ورودی مستقیم با درچوبی و هشتی کوچک از کوچه همجوار نیز می‌باشد. در تمامی جبهه‌های داخلی حیاط ساخت و ساز معمارانه صورت گرفته است. ساختار معماری بی‌نظیر، منظر زیبا، قرارگیری در محله‌ای با مجموعه‌ای از بناهای تاریخی پابرجا، موقعیت مناسب از نظر دسترسی به خیابان اصلی از ویژگی‌هایی است که این بنا را با سایر ابنیه تاریخی متمایز می‌سازد و آن را در شمار اولویت‌های برنامه‌ریزی توسعه گردشگری استان خوزستان قرار می‌دهد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول تصریح کرد: این خانه با وجود گذشت سالیان زیاد از احداث آن فضای تاریخی خود را تا حدی حفظ کرده ولی به دلیل متروکه بودن بنا سقف فضاهای موجود در جبهه‌های جنوبی و غربی تخریب شده است. ولی دیوارها از ایستایی مناسبی برخوردارند. این خانه تاریخی با متراژ 920 متر دارای شبستان، شوادان و اتاق‌های با کاربری‌های متفاوت است. کاربری بنا در گذشته به صورت مسکونی بوده اما با توجه به موقعیت خاص بنا می‌تواند به کاربری‌های متناسب گردشگری اختصاص پیدا کند.

نوری گفت: با توجه به این که این بنا در طول دهه‌های اخیر به صورت خالی از سکنه رها شده دخل و تصرف خاصی در آن صورت نگرفته است. اما گذشت زمان سبب شده آسیب‌هایی چون تخریب سقف اتاق‌ها، وجود ترک در دیوارها، فرسودگی اندود دیوارها، ریزش مصالح در دیوارهای داخلی حیاط و... از جمله آسیب‌های وارده به آن باشد که همین امر توجه به مرمت و پیگیری احیای آن را ضروری می‌کند.

وی اظهار کرد: به دلیل اهمیت این خانه تاریخی و ارزشمند در بافت قدیم دزفول کار احیا، مرمت و نوسازی آن زیر نظر اداره میراث فرهنگی توسط سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول شروع شده است.

این دوستدار میراث فرهنگی بیان کرد: یکی از موضوعات مهم در خصوص خانه تاریخی سهرابی دزفول این است که با وجود ارزش‌های فراوان این بنا تاکنون ثبت ملی نشده و فقط به عنوان یک پیشنهاد مطرح گردیده است. امید است که اقدامات لازم به زودی این سازه تاریخی ارزشمند در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسد و قابلیت بازدید آن برای گردشگران علاقمند به ابنیه تاریخی فراهم شود. در صورتی که این خانه می‌تواند به عنوان یکی از زیباترین خانه‌های تاریخی کشور مطرح شود.

نوری ادامه داد: موقعیت ویژه این خانه تاریخی و دسترسی آسان به آن فرصت برنامه‌ریزی‌های فراوانی را برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های گردشگری آن فراهم می‌کند. برای جذب گردشگران بیشتر پیشنهاد می‌شود از این سازه ارزشمند برای ایجاد یک موزه یا سفره‌خانه سنتی و کاربری‌هایی از این دست متناسب با فضای عمومی آن استفاده شود.

سهرابی




طبقه بندی: خانه سهرابی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه های تاریخی دزفول، بافت تاریخی دزفول، خانه تاریخی سهرابی دزفول، خانه سهرابی،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : پنجشنبه 25 تیر 1394

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: از جمله سازه‌های ارزشمند بافت قدیمی دزفول خانه تاریخی مهدوی است که متاسفانه بیشتر قسمت‌های این بنا تخریب شده است.

نجمه مورث‌نوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه خوزستان، خاطرنشان کرد: خانه تاریخی مهدوی در قلب بافت قدیم و تاریخی شهر دزفول قرار داد که برای ثبت در فهرست آثار ملی ایران پیشنهاد شده ولی تاکنون به ثبت نرسیده است. این بنا در مرکز محله شاه رکن‌الدین که یکی از مستعدترین محلات نمونه گردشگری بافت قدیم دزفول است و روبه‌روی حمام شاه رکن‌الدین واقع شده است.

وی با اشاره به این که متراژ این بنا 290 متر و تاریخ ساخت آن به دوره قاجاریه می‌رسد و مالکیت بنا در اختیار خاندان مهدوی است، اظهار کرد: از جمله ویژگی‌های این بنای ارزشمند نقوش زیبای آجری، قوس‌ها، طاق‌ها و معماری خاص آجری دزفول است. این بنا که از بناهای اعیانی مرکز محله شاه رکن‌الدین بوده به خاطر بی‌توجهی به شکل مخروبه درآمده و به دلیل ریزش آوار تقسیمات فضایی آن به طور کامل و روشن مشخص نیست اما از کلیات و وضعیت باقیمانده ویژگی‌های ارزشمند بنا پیدا است سازماندهی و فضای جالبی دارد.

مورث‌نوری افزود: خانه تاریخی مهدوی از جنبه دیگری نیز دارای اهمیت است. موقعیت قرارگیری این بنا در مرکز محله شاه‌رکن الدین از اهم ویژگی‌های این بنا است به خصوص که بر خلاف اکثر بناهای دزفول که از سه سمت محصورند این بنا از دو نبش آزاد بوده و پنجره‌هایی به بیرون از خانه دارد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول خاطرنشان کرد: با این که بیشتر قسمت‌های بنا تخریب شده و سقف آن فروریخته اما هیبت و شاکله اصلی بنا پابرجا است و با توجه به قدمت و ویژگی‌های خاص آن ارزش مرمت و استفاده فرهنگی دارد. بنابراین لازم است پس از قرارگیری این بنا در ردیف آثار ملی به دلیل خطرپذیری فراوان آن هر چه سریع‌تر برای مرمت آن اقداماتی انجام شود به خصوص که از ارکان مهم مرکز محله شاه رکن‌الدین است.

وی تاکید کرد: محل قرارگیری خاص این بنا در محله شاه رکن‌الدین که یکی از محلات قدیمی و ارزشمند بافت تاریخی دزفول و دارای مسجد تاریخی، حمام، مدرسه علمیه و چند خانه تاریخی از جمله محسنی، گلچین، مجاهد و نیل‌ساز است در کنار بقعه شاه رکن‌الدین که همگی جزء آثار ثبت ملی ایران هستند رسیدگی به این خانه تاریخی را بسیار بااهمیت می‌کند.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: باید با پیگیری تدوین پرونده ثبت ملی این بنای ارزشمند نهادهای مرتبط هر چه زودتر و پیش از آسیب دیدن بیشتر این بنا عملیات آواربرداری و طرح مرمت آن را آغاز کنند. خانه مهدوی علاوه بر ویژگی‌های ارزشمند ذاتی خود بنا از آن جا که مکمل فضای محله تاریخی شاه رکن‌الدین است اهمیت ویژه‌ای دارد و از این رو باید به آن توجه ویژه‌ای داشت.

مورث‌نوری بیان کرد: محله شاه رکن‌الدین با ویژگی‌هایی که برشمرده شد جزو ارزشمندترین محلات تاریخی و سنتی کشور است و حفظ هویت تاریخی آن جزئی از میراث گرانقدر ایرانی است که همه در مقابل حفظ و احیاء این میراث باارزش و اصیل مسئول هستند.

وی ادامه داد: با توجه به رویکرد مثبت اداره کل میراث فرهنگی خوزستان در زمینه توسعه گردشگری لازم است تا پیش از آن که بخشی از هویت تاریخی و معماری این سرزمین به ویرانه‌ای بدل شود تصمیمی جدی برای حفاظت، حراست و احیاء آن اتخاذ گردد.

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول معتقد است: برای مرمت خانه تاریخی مهدوی می‌توان کلاف‌بندی برخی بخش‌های سازه، بهسازی پنجره‌ها، احیاء پنجره‌ها به صورت سنتی و چوبی، اصلاح بندکشی‌ها و تعویض و مرمت آجرهای فرسوده در کنار اصلاح سقف‌ها را انجام داد.

mahdavi




طبقه بندی: خانه مهدوی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه مهدوی دزفول، بافت تاریخی دزفول، خانه مهدوی در زسانه ها، خانه های تاریخی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : پنجشنبه 25 تیر 1394
نمایی از خانه تاریخی نیلساز دزفول - بافت تاریخی دزفول در جای جایش آثار ماندگار تاریخی قرار گرفته. معماری خاص خانه های دزفول و استفاده هنرمندانه از آجر باعث شده که این شهر به شهر آجر معروف شده باشد. خانه نیلساز در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و به تازگی مرمت آن آغاز شده است.
متن و عکس: محمدآذرکیش

nilsaz



طبقه بندی: خانه نیلساز دزفول، 
برچسب ها: دزفول، نیلساز، خانه تاریخی نیلساز، خانه های تاریخی دزفول، ایران، خوزستان، خانه تاریخی نیلساز دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : پنجشنبه 25 تیر 1394
خانه فیروزی یکی از خانه های تاریخی محله لوریان بافت قدیم شهر دزفول بوده که قدمت آن به دوره ی قاجار می رسد. می توان گفت خانه فیروزی در بلندترین نقطه ی بافت تاریخی مشرف به رودخانه دز قرار دارد. این خانه در سال های اخیر بخش هایی از آن توسط سازمان نوسازی شهرداری مرمت شده است. یکی از ویژگی های ممتاز این خانه تنوع آجر کاری های آن می باشد که بیش از 25 نوع آجرکاری در تزئینات نمای آن به کار رفته است. ین خانه دردوطبقه كه هركدام نیز از حجره های متعددی تشكیل شده است ساخته شده و یکی از بناهای بسیار ارزشمتد است. قرار گیری این خانه در نزدیکی آثاری چون ساباط عزیزیز پور و پلا بچیلون و دست نخورده بودن بافت شهرسازی منطقه به آن جایگاه ویژه ای داده است. این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۹۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عکس و متن : محمد آذرکیش




طبقه بندی: خانه فیروزی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، خانه های تاریخی دزفول، خانه فیروزی دزفول، بافت قدیم دزفول، معماری دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin